SOLDATAPEKO LANA ETA KAPITALA

TESTUINGURUA

1849an Marxek idatzi zuen testu hau eta 1891an Engelsek sarrera atxiki zion.

1848 inguruan, Europako herrialdeen arteko gatazkak zeuden langileen aldetik. Frantzian iraultza Nagusia eman zen, ondoren, Italia, Polonia, Alemaniara hedatu zena.

Garai honetan nabaritzen ari ziren burgesia eta langileen arteko desberdintasunak.

 

SARRERA

1849.urtean Marxek idatzitako “Trabajo Asalariado y Capital” testuaren hainbat edizio argitaratu dira eta 1891.urtean Engelsek sarrera atxiki zion.

Sarreran, Engelsek testuaren kontzeptu bat modifikatu zuen, Marxek erabilitako lana, lan indartzat joz. Engelsek lan indarra balioa sortzeko ahalmena duen merkantzia bat dela zehaztu duen eta sortutako balioa langilearena izan baizik, kapitalistarena zela zehaztu zuen. Indar balioa lana aurrea eramateko beharrezkoa da eta beraz, ez da soilik ekoizpen prozesuan aurkitzen den zerbait. Lana aldiz, merkantziaren balioa sortzen du eta ekoizpen prozesuan martxan jartzen dena eta soilik bertan aurkitu daitekeena izango da.

Gainera, Engelsek hurrengoa zehazten du testuan: kapitalistak ez du langileek egiten duten lana ordaintzen, baizik eta langileek etorkizun batean egingo duen lana.

Testu osoan zehar, Engelsek Ekonomia politikoaren teoria klasikoa eta Marxen teoria alderatzen ditu. Ekonomia politikoaren teoriak fabrikatzaileek langileen lana erosi eta ordaintzen dutela adierazten du. Ekonomia Politikoaren teoriak dio kapitalistek langileen lana erosi, ordaindu eta kontsumitu egiten dutela. Ideia hau: negozioak administratzeko, kontabilitaterako, prezioen kalkulua.

Horretaz gain, Ekonomia Politikoak merkantzien prezioen inguruan ere zehazpen batzuk egiten ditu. Merkantzien prezio guztiak, lanarena barne, aldatu egiten direla dio; igo edo jaitsi daitezkeela inguruabarren arabera. Sarritan ez dute merkantziaren fabrikazioarekin zerikusirik. Ondorioz, ausa hutsez zehazten den zerbait dela esan daiteke.

Orduan, ekonomia zientziara hurbiltzen hasi ziren prezioen aldaketa haien zergatia aurkitzeko, prezioen fluktuazioaren arrazoia zehatz mehatz.

Harago joanda, Ekonomia Politiko Klasikoaren arabera merkantzia baten balioa hura ekoizteko beharreko lanak zehazten du. Honek arazo bat sortzen du, ekonomilariek lanaren balioa zelan neurtu ez jakitean.

Arazo honen aurrean, Ekonomia politikoak beste teoria bat mahaigaineratu zuen. merkantzia baten balioa ekoizpen kostua izango dela adieraziz. Lanaren ekoizpen kostua jakin ezin bada ere, posiblea da langilearen ekoizpen kostua ezagutzea. Langilearen ekoizpen kostua ,langileak bizi-irauteko eta lanean jarraitzeko baldintzetan egoteko behar dituen baliabideei deritze.

Gainbalioaren kontzeptuan murgilduz, hainbat ideia aipatu zituen Engelsek. Langile batek ondasun bat ekoiztean, merkantziaren merkatu balioa bere produkzio kostuaren balioa baino handiagoa izaten da. Beraz, kontraesan baten aurrean aurkitzen garela esan daiteke. Horrela sortzen da gainbalioa. Egoera honetatik ondorioztatu daiteke langileak ez duela bere lana saltzen, langileak berak sortutako balioa baino gutxiago lortzen du eta.

Sarrera produktibitatearen inguruan ere aritzen da. Teknologiaren garapena eta makina berrien txertatzeak produktibitatea igo zuen. Engels eta Marxen garaian pil-pilean zegoen gai hau. Hain zuzen ere, XIX.mendean ematen ari zen industrializazio garaia zela eta. Honen ondorioz, langileak denbora gutxiago behar du bere soldata konpentsatzeko eta bere gainerako lan orduetan kapitalistarentzat etekinak sortzen ari da, bere soldata konstante mantentzen den bitartean. Beraz, langileak sortzen duen balioa gero eta handiagoa bada ere, bere soldatak berdina izaten jarraituko du. Horrela, bi soldata desberdin sortzen dira, batetik erreala eta bestetik erlatiboa. Soldata erreala konstantea izango da beti langileak jasotzen duena izango da eta, produktibitatea igotzen bada ere. Bestalde, soldata erlatiboa aipatu beharra dago, produktibitatea eta ekoizpena igotzean eta honekin batera langilearen soldata berdin mantenduz gero, langilearen lan balioa erlatiboki jaisten dela esan daiteke.

Gehiago ekoiztearen truke kantitate berdina ordaintzen diote, bere soldata enpresaren irabaziekiko gutxituz.

Sarrerarekin amaitzeko, Engelsek proposamen bat egiten du, bere ongizate nahia betetzeko asmoz. Horrela dio: denek lan eginez eta denen artean sortutako ondasun eta zerbitzuen banaketa ekitatibo bat eginez eta kontuan hartuz produktibitatea gero eta handiagoa egiten joango dela, denen ongizatea lortu daiteke.

LABURPENA

Zer da soldata?

Langileek beraien lan indarra saltzen dute eta bestalde, kapitalistek lan indar hau erosi egiten diote, ondoren kontsumitzeko. Beraz, kapitalistarentzako soldata merkantzia huts batean bihurtzen da. Kontuan eduki behar da soldata ez dela langileak sortzen duen amaierako produktuarekin finkatzen, posible baita kapitalistak produktu hau ez saltzea. Desberdintasuna da lan indarra denborarekin neurtzen dela eta azukrea berriz balantzaren bidez. Beraz, esan dezakegu, kapitalistarentzat lan indarra beste merkantzia batean bihurtzen dela, hau da, kategoria abstraktu batean. Langileak bere lan indarra, bizi iraupenerako saltzen du, beraz, berarentzako produzitzen duena ez da amaierako produktua izango, baizik eta soldata.

Merkantziaren prezioa zerek finkatzen du?

Saltzaileen eta erosleen arteko konpetentzia da eta bertan 3 aspektu zehazten dira:

Saltzaileen helburua, merkantzia berdina, prezio ahalik eta bajuenean saltzea da, beste saltzaileak merkatutik kanporatzeko. Modu honetara, merkatuan gero eta leku gehiago hartzen joango dira eta irabazi gehiago lortuko dituzte. Honen ondorioz, saltzaileen arteko konpetentziak prezioen jatsiera ekartzen du. Bestalde, erosleen konpetentzia dago eta konpetentzia honek prezioen igoera ekartzen du. Azkenik, saltzaile eta erosleen arteko konpetentzia dago, erosleek merke erosi nahi dute eta saltzaileek garesti saldu. Konpetentzia guzti honetan irabazle aterako dena, konpetentzien indarraren araberakoa izango da, hau da, kontuan eduki beharko da produktu zehatz horren merkatuan dagoen saltzaile eta erosle kopurua eta konpetentzia gutxiena duena aterako da irabazle. Hau da, saltzaile asko eta erosle gutxi badaude, eskaintza handiagoa izango da (gainprodukzioa) eta beraz, prezioak jeitsi egingo dira. Bestalde, erosle asko eta saltzaile gutxi badaude, eskaria handiagoa izango da eta beraz, prezioak igo egingo dira.

Azkenik, prezioa finkatzerakoan, produkzio kostuak ere kontuan eduki behar ditugu eta hauek finkatzeko bi faktore hartu beharko dira kontuan. Hasteko, lehengaien prezioa eta makinen depreziazioa eta bestalde, lan-indarraren arabera (denboraz neurtua). Lan-indarraren prezioa beraz, bere produkzio kostuak finkatuko du. Lan-indarraren produkzio kostua hezkuntza edo formazioan datza, beraz, gero eta denbora gutxiago pasa formatzen, gero eta prezio merkeagoa edukiko du bere lan indarrak, hau da, soldatak.

Kapitala eta soldatapeko lana

Kapitala ez da soilik diruan, lan instrumentuetan edo lehengaietan oinarritzen, baizik eta aldi berean balio tasen batura da, hau da, produktu ezberdinen arteko gehikuntza da.

Langileak kapitala erreproduzitzen du eta kapitalak berriz, lan-indarra. Beraz, kapitalaren hazkuntzak, lan-indar hazkuntza ekarriko du, hain zuzen ere, langile klasearen hazkuntza. Ondorioz, kapital produktiboaren hazkuntza langile hazkuntza baino handiagoa bada, langile gehiago beharko dira, eta garestiagoa izango da lan-indarraren prezioa. Beraz, langilearen egoerak jasangarria izan dezan, bere hazkuntzak azkarra izan beharko du.

Soldata motak

3 soldata mota bereiz ditzakegu: soldata nominala, soldata erreala era soldata erlatiboa.

Soldata nominala, langileak kapitalistari bere lan-indarraren truke jasotzen duen diru kantitatea izango litzateke. Baina, hortaz gain kontuan eduki behar dugu merkatuan dauden beste produktu guztiek duten prezioa, hau da, imajina ezazu 1000€-ko soldata nominala duzula eta bat batean merkatuko beste produktuen prezioak igo egiten direla. Zure soldata nominalak 1000€-koa izaten jarraituko du baina zure eros ahalmena merkatuan jeitsi egingo da, beraz, esan dezakegu soldata erreala (eros ahalmenarekin lotuta dagoena) jeitsi egin dela. Azkenik, soldata erlatiboa dugu. Soldata mota honek lotura zuzena dauka enpresen mozkinekin. Oraingoan, imajina ezazu, zure 1000€-ko soldata nominalarekin jarraituz, enpresen mozkinak %50an handitu direla eta zure soldata nominalak konstante jarraitu duela. Honek esan nahi du, garestiagoa den lan batengatik, berdin ordaintzen ari dela, beraz, soldata erlatiboa (enpresen mozkinen hazkundearekin konparatuz) jeitsi egingo litzateke. Soldata honi begiratuz ikusi dezakegu soldata erlatiboa gero eta gehiago ari dela jeisten, hain zuzen ere, kapitalistak gero eta aberatsagoak direla eta langileak berriz, gero eta pobreago. Honek, botere handiagoa ematen die kapitalistei langileekiko.

Ekonomista burgesek diote, gero eta handigoa izan kapital produktiboa, gero eta handiagoa izango dela soldataren hazkuntza. Baina, ze proportziotan?

Klaseen arteko konpetentziak

Burgesek duten gerra komertziala irabazteko, beraien helburua enpresen mozkinak handitzea da eta honetarako produktibitatea handitu beharko da. Hau lortzeko bi modu daude: lanaren banaketa eta makinak gehitzea.

Lan indar merkea saltzeaz gain, langilea gero eta produktiboagoa izaten saiatzen da lan barruan, soldata handiagoa izateko. Honek, langileen arteko konpetentzia altuago bat egotea ekartzen du. Honetaz gain, gero eta makina gehiago sartzen badira enpresan, lana gero eta sinpleagoa izango da eta beraz, gero eta langile gehiagok egin ahalko dute lan bera. Honen erruz langileen arteko lehia handitu egingo da.

Beraz, langileek beraien artean duten gerrak produktibitatea handitzeko eta burgesek beraien artean dituzten gerra komertzialak, azkenik, burgesia/langile klaseak duten borroka bigarren planora pasatzera eramaten diete. Ondorioz, burgesiarentzako onuragarria da langileek beraien artean borroka handia izatea.

Advertisements

Utzi erantzun bat

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Aldatu )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Aldatu )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Aldatu )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Aldatu )

Connecting to %s